Veiligheidsverlichting keuren: normen, verloop en voorbereiding

Wat is veiligheidsverlichting?

Veiligheidsverlichting maakt deel uit van de noodverlichting en treedt automatisch in werking wanneer de normale stroomvoorziening uitvalt. Het doel is ervoor te zorgen dat personen een gebouw veilig kunnen verlaten of gevaarlijke situaties kunnen vermijden. Volgens EN 1838 omvat veiligheidsverlichting onder meer:

• vluchtwegverlichting;
• veiligheidssignalisatie;
• anti-paniekverlichting;
• verlichting voor werkplekken met verhoogd risico.

Welke normen en regelgeving zijn van toepassing?

De belangrijkste referentiedocumenten voor veiligheidsverlichting zijn:

• NBN EN 1838 voor de prestaties en de vereiste verlichtingsniveaus van veiligheidsverlichting;
• NBN EN 50172 voor het beheer, het nazicht en het onderhoud van noodverlichtingsinstallaties;
• de Codex Welzijn op het Werk betreffende de verlichting van arbeidsplaatsen;
• het KB Basisnormen;
• sectorspecifieke reglementeringen.

Hoe verloopt een controle door Vinçotte?

Een inspectie start met een beoordeling van de beschikbare documentatie en de opbouw van de installatie. Vervolgens wordt de veiligheidsverlichting ter plaatse gecontroleerd.

Onze inspecteurs evalueren onder meer:

• de aanwezigheid van veiligheidsverlichting op de vereiste locaties;
• de correcte werking van de armaturen;
• de zichtbaarheid van nooduitgangen en vluchtwegen;
• de autonomie van de installatie tijdens stroomuitval;
• de aansturing van centrale of decentrale systemen;
• de staat van batterijen en noodvoedingen;
• de identificatie van armaturen;
• het onderhoud en de opvolging van de installatie;
• indien vereist, de luxmetingen volgens EN 1838.

Jaarlijkse controle en 5-jaarlijkse luxmetingen

De controle van de functionele werking en van de autonomie gebeurt doorgaans jaarlijks. Daarbij wordt de spanning per stroomkring weggenomen om na te gaan of de toestellen effectief werken en of de vereiste autonomie — meestal 1 uur — gehaald wordt.

Voor installaties die opgebouwd zijn volgens de EN 1838 komen daar de luxmetingen bij. Die gebeuren bij de controle van nieuwe installaties en worden nadien om de 5 jaar herhaald, om na te gaan of de vereiste luxniveaus nog gehaald worden. Omdat daglicht en gewone verlichting de meting beïnvloeden, kan een luxmeting enkel wanneer het buiten donker is of wanneer het gebouw volledig verduisterd kan worden.

Waarom zijn regelmatige controles belangrijk?

Een installatie die jarenlang niet wordt gecontroleerd, kan onbetrouwbaar worden door slijtage, verbouwingen of wijzigingen in het gebruik van het gebouw. Net op het moment van een stroomuitval of een evacuatie moet de veiligheidsverlichting echter onmiddellijk functioneren.

Regelmatige controles helpen om defecten tijdig op te sporen en zorgen ervoor dat de installatie haar veiligheidsfunctie blijft vervullen. Wilt u weten of uw vluchtwegen ook organisatorisch kloppen, dan combineert u dit met een evacuatieoefening of een audit brandveiligheid.

Voorbereidingen voor de controle

Om de controle vlot en efficiënt te laten verlopen, vragen wij u om onderstaande voorbereidingen te treffen:

• Voorzie recente grondplannen waarop de veiligheids- en/of noodverlichtingstoestellen duidelijk zijn aangeduid.
• Zorg ervoor dat alle relevante documentatie vooraf beschikbaar is.
• De elektrische verdeelborden waarop de veiligheids- en/of noodverlichting is aangesloten, moeten vrij toegankelijk zijn.
• Het moet duidelijk zijn welke beveiligingen de veiligheids- en/of noodverlichting voeden.
• Bezorg daarvoor een ééndraadsschema, een benoemingslijst of een gelijkwaardig document.
• Alle lokalen en ruimten waarin veiligheids- en/of noodverlichting aanwezig is, moeten toegankelijk zijn tijdens de controle.
• Houd er rekening mee dat tijdens het onderzoek de betrokken stroomkringen tijdelijk spanningsloos worden gemaakt om de goede werking van de installatie te kunnen verifiëren.
• Om een correcte autonomietest te kunnen uitvoeren, moeten de toestellen vooraf minstens 24 uur onder spanning hebben gestaan. Is dat niet het geval, dan kan de autonomie niet correct worden beoordeeld.

Voor te leggen documentatie

• Eisen die van toepassing zijn op de installatie (normen, voorschriften, specificaties).
• Beschrijving van de vluchtwegen (evacuatieplan, verzamelplaats, …).
• Lijst of plan van de ruimtes met anti-paniekverlichting.
• Lijst of plan van de werkzones met verhoogd risico.
• Lijst of plan van de lokalen en toiletten voor personen met een beperking.
• Situatieplannen met de locatie van de brandbestrijdingsmiddelen (brandhaspels, snelblussers, handbrandmelders, brandcentrale, herhaalborden, …), het EHBO-lokaal, de evacuatieroutes, de verzamelplaats, de structurele elementen die een belemmering vormen voor de evacuatie en de liften.
• Lijst of plan van de ruimtes waar personen aanwezig kunnen zijn die niet vertrouwd zijn met het gebouw.
• Stroombaanschema's.
• Situatieplannen met vermelding van het type per veiligheidsverlichtingstoestel, de werking (permanent of niet-permanent) en een nummering die overeenstemt met de stroombaanschema's.
• Verslag van het gelijkvormigheidsonderzoek op de elektrische installatie.
• Technische fiches van de toestellen.
• Certificaten van overeenstemming met de productnormen van de verschillende toestellen.

Veelgestelde vragen